Czym jest grypa?
Grypa to ostra choroba zakaźna wywoływana przez wirusy grypy typu A i B. Zakażenie następuje drogą kropelkową lub przez kontakt z zanieczyszczoną powierzchnią. Wirusy namnażają się w komórkach nabłonka dróg oddechowych, co prowadzi do ich uszkodzenia i ułatwia rozwój infekcji bakteryjnych.
Objawy grypy obejmują:
- nagłą wysoką gorączkę powyżej 38°C,
- dreszcze, bóle mięśni i stawów,
- ból głowy, ból w klatce piersiowej,
- złe samopoczucie, brak apetytu, nudności i wymioty,
- kaszel, ból gardła, katar.
Choroba zwykle trwa około 7 dni, choć kaszel i złe samopoczucie mogą utrzymywać się dłużej. Powikłania pogrypowe, takie jak zapalenie płuc, oskrzeli czy zapalenie ucha środkowego, mogą wystąpić, szczególnie u osób starszych, dzieci oraz osób z obniżoną odpornością.
Jak przenosi się grypa?
Wirus grypy jest wysoko zakaźny. Okres wylęgania wynosi od 1 do 4 dni, a osoba zakażona może transmitować wirusa:
- 1-2 dni przed wystąpieniem objawów,
- do 5-7 dni po ich pojawieniu się u dorosłych,
- ponad 10 dni u dzieci,
- nawet przez wiele tygodni u osób z mocno osłabioną odpornością.
Wirus przenosi się drogą kropelkową, powietrzną oraz przez kontakt z zakażonymi powierzchniami. Może przetrwać na nich do 2 dni. Chory może zarazić średnio 4 osoby z najbliższego otoczenia.
Powikłania grypy
Powikłania pogrypowe mogą dotyczyć różnych układów:
- Układ oddechowy: grypowe i bakteryjne zapalenie płuc, zapalenie oskrzelików, zaostrzenie astmy.
- Układ nerwowy: zapalenie mózgu, opon mózgowych, poprzeczne zapalenie rdzenia.
- Układ sercowo-naczyniowy i inne: zapalenie mięśnia sercowego, osierdzia, zaostrzenie chorób przewlekłych, drgawki gorączkowe, zespół Rey’a, niewydolność nerek.
Największe ryzyko dotyczy: osób starszych, dzieci, kobiet w ciąży, pacjentów z chorobami przewlekłymi, po przeszczepach lub z obniżoną odpornością.
Kto powinien zaszczepić się przeciwko grypie w pierwszej kolejności?
- osoby powyżej 65 roku życia,
- pacjenci z chorobami przewlekłymi (astma, POChP, cukrzyca, choroby serca),
- kobiety w ciąży i planujące ciążę,
- osoby narażone na częsty kontakt z dużą grupą ludzi, np. pracownicy szkół, przedszkoli, placówek medycznych,
- osoby mogące stanowić źródło zakażenia dla pacjentów z grupy ryzyka.
Szczepienia przeciwko grypie (i nie tylko) w aptekach
Szczepienia przeciw grypie są dostępne nie tylko w przychodniach POZ, ale również w aptekach będących punktami szczepień. Punkty apteczne oferują wygodny dostęp – często blisko miejsca zamieszkania, z dłuższymi godzinami otwarcia, możliwością wystawienia recepty i umówienia wizyty bezpośrednio u farmaceuty. Nie każda apteka jest punktem szczepień i realizuje szczepienia, dlatego warto sprawdzić listę dostępnych punktów na Mapie Aptecznych Punktów Szczepień.
Od 25 sierpnia 2025 roku apteki oferują kilkanaście refundowanych szczepień, w tym przeciw grypie, COVID-19 czy pneumokokom, co znacząco zwiększa dostęp do profilaktyki zdrowotnej. Darmowe jest podanie szczepionki przez farmaceutę. Sama szczepionka może być refundowana w całości lub częściowo – w zależności od wieku pacjenta i wskazań medycznych. Osoby spoza grup refundacyjnych mogą wykupić szczepionkę prywatnie.
Refundacja szczepionki przeciwko grypie w sezonie 2025/2026
Obwieszczenie Ministra Zdrowia znacząco poszerza katalog szczepień możliwych do wykonania w aptece, wprowadzając nowe zasady refundacji usługi szczepienia.
W nadchodzącym sezonie grypowym pacjenci będą mogli korzystać zarówno z pełnej refundacji szczepionek w wybranych grupach, jak i z połowicznej dopłaty w pozostałych przypadkach.
Szczepionka przeciw grypie:
- 100% refundacji dla osób ≥65 lat i kobiet w ciąży,
- 50% refundacji dla dorosłych 18–64 lata bez chorób przewlekłych.
Usługa podania szczepionki w aptece:
- Bezpłatna dla wszystkich dorosłych pacjentów (18+), niezależnie od grupy wiekowej.
Dlaczego szczepienie przeciwko grypie zalecane jest co roku?
Wirus grypy mutuje, dlatego skład szczepionki jest aktualizowany co sezon na podstawie zaleceń WHO. Odporność po szczepieniu utrzymuje się przez cały sezon, ale nie chroni w pełni przed nowymi szczepami. Coroczne szczepienie jest jedynym skutecznym sposobem zapobiegania grypie i jej powikłaniom.
Wrzesień – listopad. Najlepszy czas na szczepienie przeciwko grypie
Optymalny czas na szczepienie przeciwko grypie to wrzesień – listopad, przed rozpoczęciem sezonu grypowego. Odporność pojawia się zwykle po 10-14 dniach. Jeśli szczepienie nie zostanie wykonane jesienią, można je przyjąć do końca sezonu infekcyjnego. W Polsce szczyt zachorowań na grypę przypada między styczniem a marcem, ale sezon grypowy trwa zwykle od października do kwietnia.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
1. Czy osoby starsze powinny się zaszczepić?
Tak, osoby powyżej 65. roku życia są szczególnie narażone na ciężki przebieg grypy i jej powikłania, dlatego szczepienie jest dla nich szczególnie zalecane.
2. Czy szczepienie chroni przed powikłaniami?
Tak, szczepienie przeciwko grypie zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu i powikłań pogrypowych, nawet jeśli nie zapobiegnie całkowicie zakażeniu.
3. Czy osoby, które już chorowały na grypę, powinny się szczepić?
Tak, wirusy grypy mutują, a przebyte zakażenie nie daje ochrony przed nowymi szczepami.
4. Czy szczepienie przeciwko grypie jest bezpieczne?
Tak, szczepionki przeciw grypie są bezpieczne. Reakcje niepożądane są rzadkie i zwykle łagodne, takie jak zaczerwienienie, bolesność czy niewielki obrzęk w miejscu wstrzyknięcia.
5. Czy szczepionka jest aktualna wobec obecnych szczepów wirusa?
Tak, szczepionka przeciw grypie na sezon 2025/2026 została przygotowana zgodnie z najnowszymi rekomendacjami WHO. Skład szczepionki odpowiada szczepom wirusa przewidywanym w bieżącym sezonie.
Znajdź najbliższą aptekę, w której się zaszczepisz
Skorzystaj z Mapy Aptecznych Punktów Szczepień i znajdź najbliższą aptekę, w której przyjmiesz zalecane szczepienie. Apteki są zazwyczaj otwarte dłużej niż przychodnie POZ, a wiele z nich znajduje się w pobliżu miejsca pracy czy zamieszkania, co ułatwia planowanie wizyty. Przed udaniem się na szczepienie warto zapytać farmaceutę o dostępność konkretnej szczepionki i ewentualny termin podania, aby wizyta była sprawna i komfortowa.
Zapytaj farmaceutę o szczepienia
Farmaceuci w aptekach mogą udzielić informacji na temat dostępnych szczepień, w tym przeciw grypie, COVID-19, pneumokokom i innym refundowanym preparatom. Warto skonsultować się z nimi, aby dowiedzieć się, które szczepienia są aktualnie dostępne, sprawdzić możliwość refundacji oraz umówić termin podania szczepionki.
Źródła
